برخى نيز در تعريف مصلحت گفته‌اند : مصلحت عبارت است از آن سببى كه موجب رسيدن به مقصود شرع در عبادات و عادت‌ها مىشود . مقصود از عبادت ، آن امورى است كه شارع اراده كرده است از باب رعايت حقّ خودش ، و مقصود از عادت‌ها ، آن امورى است كه شارع به جهت نفع بندگان و نظم زندگى ايشان در ابعاد مختلف اراده كرده است . « 1 » به عنوان « مصالح مرسله » رجوع شود . مصلحت سلوكيه « 2 » اكثر علماى اصولى معتقدند كه امارات از باب طريقيت حجّت هستند زيرا قول به اعتبار امارات از باب سببيّت ، مستلزم تصويب است و تصويب نيز به عقيده‌ى علماى شيعه باطل است . به عنوان « تخطئه و تصويب » رجوع شود . آيا امارات تنها در صورت عدم تمكّن از علم معتبر هستند يا با تمكّن از علم هم مكلّف مىتواند بر اساس مفاد امارات عمل نمايد ؟ به عنوان « اماره » رجوع شود . براساس قول به اعتبار امارات از باب طريقيّت و جواز اعتماد بر امارات و عمل براساس امارات حتّى در صورت تمكّن از علم ، در صورتى كه مثلا اوّل وقت ظهر روز جمعه اماره‌اى به مكلّفى كه نمىداند نماز ظهر واجب است يا نماز جمعه گفت كه نماز جمعه واجب است و مكلّف نيز براساس آن اماره نماز جمعه را اقامه كرد و بعد از گذشتن وقت نافله‌ى ظهر و وقت فضيلت نماز ظهر ، يا بعد از غروب آفتاب فهميد كه نماز جمعه واجب نبوده بلكه در واقع ، نماز ظهر بر او واجب بوده است . اكنون شكّى نيست كه فضيلت نافله يا فضيلت اوّل وقت از اين مكلّف فوت شده است . ولى خود

--> ( 1 ) - الاصول العامّة : 381 . نقل از رسالة الطّوفى : 93 . ( 2 ) - الرسائل : 26 ؛ اصول الفقه : 2 / 38 ؛ الاصول العامّة : 623 ؛ نهاية الاصول : 445 .